Επισκόπηση Τύπου 09/11 – Ενεργειακός κόμβος πάνω σε σαθρά θεμέλια

Πολιτική Θεώρηση

Η Ελλάδα μοιάζει στα Κυριακάτικα φύλλα με κοινωνία που έχει χάσει τη συλλογική της συνοχή, αλλά επιμένει να κινείται, σαν μηχανισμός που λειτουργεί από αδράνεια. Ο δημόσιος λόγος, πολιτικός και δημοσιογραφικός, αναδίδει λάμψη χωρίς βάθος, ένα πεδίο αντανακλάσεων, όπου οι λέξεις «μεταρρύθμιση», «ανάπτυξη», «ενίσχυση εμπιστοσύνης» κυκλοφορούν χωρίς αντίκρισμα.

Οι εφημερίδες, από το Βήμα έως τη Real και την Εστία, περιγράφουν μια Ελλάδα που φαίνεται εξωτερικά ήρεμη, μα στο εσωτερικό της σιγοβράζει ένταση. Καταγράφουν σκάνδαλα, εξεταστικές, υποθέσεις διαφθοράς, αλληλοκατηγορίες. Πίσω από όλα αυτά, όμως, υπάρχει μια πιο σιωπηλή κρίση: η παρακμή της έννοιας της ευθύνης. Δεν φταίει κανείς συγκεκριμένα, άρα φταίνε όλοι, κι έτσι δεν αλλάζει τίποτα. Οι αναποφάσιστοι πολλαπλασιάζονται, όχι από πλήξη ή έλλειψη επιλογών, αλλά επειδή δεν αναγνωρίζουν κάτι που να τους αφορά, ούτε στην κυβερνητική αυταρέσκια, ούτε στην αντιπολιτευτική οργή. Η αποχή από το νόημα προηγείται της αποχής από την κάλπη, είναι πολιτική κόπωση με υπαρξιακό υπόβαθρο.

Η κυβέρνηση, εγκλωβισμένη στην αισθητική της «κανονικότητας», χάνει τη γείωση με το πραγματικό κόστος ζωής και τη δυσπιστία που γεννά η γραφειοκρατική αλαζονεία. Ο κρατικός μηχανισμός δείχνει τα σκοροφαγωμένα δόντια του μέσα από μικρά επεισόδια: τα ΕΛΤΑ που πεθαίνουν σιωπηλά, τα «γαλάζια γράμματα», τα δίκτυα της διοικητικής διαφθοράς που διατηρούνται σχεδόν ως έθιμο. Όλα αυτά δεν είναι απλές παθογένειες, είναι τα σπασμένα νεύρα ενός συστήματος που έχασε τη συναίσθηση του γιατί υπάρχει.

Από την άλλη, η αντιπολίτευση μοιάζει εγκλωβισμένη στο ίδιο είδος θεάματος: λόγος που θέλει να καταγγείλει αλλά όχι να κατανοήσει. Επικρίνει τη «συγκέντρωση εξουσίας», χωρίς να διαθέτει ίδια πρόταση για το πώς θα αποκεντρωθεί η ευθύνη. Μιλά για κοινωνική δικαιοσύνη, αλλά χωρίς δομές που να μεταφράζουν το συναίσθημα σε σχέδιο. Ο πολιτικός διάλογος έτσι γίνεται ένα είδος ατέρμονου καθρέφτη, όπου όλοι βλέπουν το πρόσωπο του άλλου, όχι το σώμα της χώρας. Όλα λειτουργούν μέσα σε ένα κενό νοήματος που η κοινωνία το αισθάνεται σαν κόπωση, σαν σιωπηλή αποστασιοποίηση.

Πίσω όμως από τα Κυριακάτικα πρωτοσέλιδα υπάρχει μια βαθύτερη ανακατάταξη. Η Ελλάδα μεταβαίνει σε μια νέα φάση: από την οικονομική ανασφάλεια στην υπαρξιακή. Το πρόβλημα δεν είναι πια αν θα αυξηθεί το ΑΕΠ κατά 2%, αλλά αν η κοινωνία μπορεί να εμπιστευθεί τον εαυτό της. Η υπερεργασία, η μικρή παραγωγικότητα, η χαμηλή εμπιστοσύνη στους θεσμούς και η αίσθηση ότι «τίποτα δεν αλλάζει» δημιουργούν μια εσωτερική κούραση που δεν διορθώνεται με ρυθμίσεις, αλλά με αλλαγή ήθους στη διοίκηση και αλήθειας στον δημόσιο λόγο.

Η εξωτερική πολιτική, όσο εντυπωσιακή κι αν παρουσιάζεται, λειτουργεί ως καθρέφτης αυτής της διπλής πραγματικότητας: η Ελλάδα ως κόμβος ενέργειας και σταθερότητας, αλλά με κοινωνικό υπόστρωμα απογοήτευσης και ανασφάλειας. Το παράδοξο είναι πως η διεθνής εικόνα της χώρας αναβαθμίζεται την ώρα που η εσωτερική της συνοχή διαβρώνεται. Είναι η ίδια αντίφαση που καθόρισε την ελληνική πορεία των τελευταίων δεκαετιών: πρόοδος χωρίς μεταρρύθμιση, ευμάρεια χωρίς συνείδηση.

Η σημερινή δημοσιότητα δεν αναδύει μια νέα πολιτική κρίση, αλλά προαναγγέλλει ένα κενό. Σαν να τελείωσε ο παλιός κύκλος χωρίς να έχει γεννηθεί ο νέος. Σ’ αυτό το μεσοδιάστημα, οι πολίτες βιώνουν την αποπολιτικοποίηση ως άμυνα και η εξουσία τη διαχείριση ως υποκατάστατο νοήματος. Το αποτέλεσμα είναι μια σιωπηλή απόσυρση του κοινωνικού δεσμού, που δεν θα εκραγεί θεαματικά, αλλά θα διαβρώσει σταδιακά το υπόβαθρο κάθε κυβερνητικής σταθερότητας. Το ζητούμενο δεν είναι ποιος θα κυβερνήσει, αλλά αν θα ξαναυπάρξει συλλογική βούληση που να αξίζει να κυβερνηθεί.

Η Ελλάδα δεν χρειάζεται μόνο να λύσει τα προβλήματά της, πρέπει πρώτα να ξαναθυμηθεί γιατί θέλει να τα λύσει. Το ερώτημα, λοιπόν που αναδεικνύεται σήμερα, δεν είναι ποιος θα κερδίσει τις επόμενες εκλογές, αλλά ποιος θα ξαναδώσει νόημα στην πράξη του κυβερνάν. Γιατί χωρίς αυτό, η πολιτική μένει ένα επάγγελμα χωρίς πίστη και το κράτος ένα μηχάνημα χωρίς ψυχή.

Εφημερίδες: Πολιτική Ανάλυση (9 Νοεμβρίου 2025)

Πολιτικό σκηνικό: εκλογές, αναποφάσιστοι, νέα κόμματα

Το Βήμα με το κομμάτι για την «ακτινογραφία των αναποφάσιστων» χαρτογραφεί τη ζώνη της αδιευκρίνιστης ψήφου που διογκώνεται από τις αρχές του 2025, με έντονη συγκέντρωση στους 17-34 και στις μεγάλες πόλεις. Κεντρικό συμπέρασμα της Metron Analysis: οι αναποφάσιστοι είναι αποστασιοποιημένοι, αντισυστημικοί, όχι «κεντρώοι που δεν αποφάσισαν ακόμη», αλλά άνθρωποι που αισθάνονται εκτός των τειχών της πολιτικής.

Η Εστία πάει πιο πέρα: μιλά για «προετοιμασία εκλογών την άνοιξη του 2026», με «πραγματικές δημοσκοπήσεις» που φέρνουν τη ΝΔ κάτω από 20% και ανατέμνει την επανεμφάνιση Σαμαρά και το «ταξίδι στην Ιθάκη» του Τσίπρα ως προοίμιο νέων σχηματισμών τόσο δεξιά όσο και αριστερά του κυβερνώντος κόμματος. Το μήνυμα είναι καθαρό: το σύστημα των δύο πόλων δεν πείθει, και ο χώρος για νέες εκφράσεις δεξιάς/πατριωτικής και ριζοσπαστικής κεντροαριστεράς ανοίγει.

Συνολικά, ο Τύπος καταγράφει:

• απονομιμοποίηση της κυβέρνησης στο κοινωνικό επίπεδο,
• αδυναμία της αξιωματικής αντιπολίτευσης να καρπωθεί τη φθορά,
• και ένα υπόστρωμα αντισυστημικής διαθεσιμότητας που μπορεί να γίνει εκρηκτικό αν βρεθεί πειστικό νέο πολιτικό όχημα.

---

Παραπολιτικά – ΕΛΤΑ: “γαλάζια γράμματα”, εξεταστικές, Greek mafia

Εδώ ο τόνος γίνεται πολύ πιο επιθετικός. Η Documento κάνει σημαία το «Λουκέτο στα ΕΛΤΑ με χλιδή και golden boys», καταγγέλλοντας «μέθοδο Χατζηδάκη» ιδιωτικοποίησης μέσω απαξίωσης, με σπατάλες για κτίρια και έπιπλα την ώρα που κλείνουν καταστήματα και στεγνώνουν οι υπηρεσίες της περιφέρειας. Η Καθημερινή την ίδια στιγμή κάνει «αυτοψία σε ένα μελλοθάνατο ταχυδρομείο», δίνοντας πιο ψύχραιμα αλλά εξίσου δυσοίωνη εικόνα αποσάθρωσης ενός δημόσιου δικτύου υποδομής.

Το σκάνδαλο με τα «γαλάζια γράμματα» διαπερνά τουλάχιστον τρεις εφημερίδες: η Καθημερινή μιλά για «δηλητήριο στα γαλάζια τους γράμματα», η Real για «αναταράξεις από τα γαλάζια γράμματα». Το μήνυμα είναι ότι η υπόθεση δεν αντιμετωπίζεται ως ένα ακόμη επεισόδιο ρουσφετολογίας, αλλά ως σύμπτωμα βαθύτερης διάβρωσης της διοίκησης και της κομματικής λειτουργίας.

Παράλληλα, Documento και Real επεκτείνουν το αφήγημα θεσμικής κρίσης: κύκλωμα εφοριακών στη Χαλκίδα, Greek mafia, κωδικές ονομασίες τύπου «Φραπές», «Χασάπης» και «Καλλιόπη» που έρχονται στην Εξεταστική. Το παραπολιτικό γίνεται πολιτικό: η εντύπωση είναι ότι κομμάτια του κράτους λειτουργούν ως κλειστά κλαμπ συναλλαγής, πέρα και πάνω από κόμματα και θεσμούς.

---

Οικονομία – υπερεργασία, ακρίβεια, “μέτρα που δεν λύνουν το πρόβλημα”

Η Καθημερινή Οικονομική με την «Ακτινογραφία της υπερεργασίας» περιγράφει το πιο επικίνδυνο δομικό ρήγμα: οι Έλληνες δουλεύουν από τους περισσότερους στην Ευρώπη, αλλά η παραγωγικότητα ανά ώρα είναι στο 49% του μέσου όρου της ΕΕ-27 και οι αμοιβές κάτω από 10€/ώρα. Το άρθρο συνδέει την υπερεργασία με ρηχή παραγωγική βάση, μικρές οικογενειακές επιχειρήσεις χωρίς διοίκηση, και μια δημόσια διοίκηση που ψηφιοποιεί διαδικασίες, αλλά δεν σπάει πολυνομία και καθυστερήσεις.

Το Πρώτο Θέμα από την πλευρά του, σε άρθρο γνώμης με τον εύγλωττο τίτλο «Για κάθε πρόβλημα λαμβάνονται μέτρα που δεν το λύνουν», κατακεραυνώνει την κυβέρνηση: αυξήσεις κατώτατου μισθού «κατά κάτι δεκάρικα» την ώρα που ενοίκια, ενέργεια, καύσιμα και σούπερ μάρκετ απορροφούν όλο το εισόδημα· πακέτα για ακρίβεια που στήνονται επικοινωνιακά με κάμερες σε σούπερ μάρκετ, ενώ η αγορά ελέγχεται από καρτέλ και διαλυμένους Έλληνες παραγωγούς· νομοθετικές παρεμβάσεις στην ασφάλεια χωρίς ουσιαστική αστυνόμευση.

Η εικόνα από τις οικονομικές σελίδες συνολικά:

• στο «μακρο» επίπεδο γράφεται η αφήγηση επενδύσεων, φορολογικής μεταρρύθμισης, ψηφιακού ευρώ, ΑΑΔΕ 4.0 κ.λπ.,
• στο «μικρο» επίπεδο, τα νοικοκυριά νιώθουν ότι όλα αυτά δεν περνάνε στην τσέπη. Αυτή η απόσταση Τύπου–πραγματικότητας την Κυριακή φαίνεται ξεκάθαρα.

---

Εξωτερική πολιτική, ενέργεια, ΗΠΑ – Τουρκία – Ισραήλ

Εδώ έχουμε διπλό κάδρο. Το φιλοκυβερνητικό μπλοκ (Το Βήμα, Καθημερινή, Ελεύθερος Τύπος, Απογευματινή) χτίζει την εικόνα της Ελλάδας ως ενεργειακού κόμβου: ιστορικές συμφωνίες με αμερικανικούς κολοσσούς (ExxonMobil, Venture Global LNG), project για αγωγούς, FSRUs και LNG deals, με τον Αμερικανό υπουργό Εσωτερικών Νταγκ Μπέργκαμ να δηλώνει ότι «η Ελλάδα βρίσκεται στο επίκεντρο των ενεργειακών εξελίξεων» και να προϊδεάζει για νέες συμφωνίες.

Η Εστία ωστόσο κάνει ρουλεμάν την Τουρκική εσωτερική προπαγάνδα: «ΗΠΑ: Νέα σκακιέρα στην Μεσόγειο με προσέγγιση Ισραήλ-Τουρκίας». Η ανάλυση, που αναπαράγει Τούρκικα δημοσιεύματα, δείχνει ότι, πίσω από τα ωραία λόγια για «Ελλάς, ενεργειακός κόμβος», τρέχει μια παράλληλη αμερικανική στρατηγική επαναπροσέγγισης Άγκυρας-Τελ Αβίβ, συζήτηση για ρόλο της Τουρκίας σε πολυεθνική δύναμη στη Γάζα και χάραξη νέων διαδρομών Αζερμπαϊτζάν-Τουρκίας-Ισραήλ.

Η Real προσθέτει την όψη αποτροπής: «Τα “όπλα” της Αθήνας για βέτο στην Άγκυρα», «Κάτω από τη βάση η Τουρκία», «Πολυεθνική δύναμη αναλαμβάνει τη Γάζα», με έμφαση στον ρόλο της Ελλάδας εντός ΝΑΤΟ και ΕΕ.

Το αποτέλεσμα είναι μια αντίφαση:

• από τη μια, η κυβέρνηση (και τα φιλικά ΜΜΕ) προβάλλουν την ενεργειακή γεωπολιτική ως κεντρικό εθνικό αφήγημα·
• από την άλλη, πιο καχύποπτα μέσα (Εστία, αλλά και κομμάτια του Βήματος μέσω του κλιματικού/γεωπολιτικού φακού) θυμίζουν ότι η Ανατολική Μεσόγειος παραμένει πεδίο ασύμμετρων πιέσεων, όπου η Ελλάδα μπορεί να βρεθεί πάλι «εργαλείο» και όχι παίκτης, αν δεν έχει ισχυρή εσωτερική συνοχή και θεσμική σοβαρότητα.

---

Τι μας διαφεύγει – Τι προμηνύεται

Αυτό που δεν γράφεται ευκρινώς στα πρωτοσέλιδα, αλλά προκύπτει αν τα διαβάσεις οριζόντια, είναι τρία πράγματα:

1. Σιωπηρή αντισυστημική μετατόπηση
   Η αδιευκρίνιστη ψήφος, η κόπωση από «μέτρα που δεν λύνουν το πρόβλημα» και η αίσθηση ότι κράτος, Δικαιοσύνη, φορολογικός μηχανισμός και ΔΕΚΟ λειτουργούν με όρους κλειστών κυκλωμάτων, δημιουργούν ένα υπόστρωμα που δεν θα γυρίσει εύκολα σε κλασικό κυβερνητικό/αντιπολιτευτικό δίπολο. Εκεί μέσα μπορούν να ψαρέψουν Σαμαράς, Τσίπρας 2.0, αλλά και πιο ακραία μορφώματα.
2. Ρίσκο “διπλής Ελλάδας” στην ενεργειακή στροφή
   Στο διεθνές επίπεδο, η χώρα παρουσιάζεται ως ενεργειακός κόμβος, αλλά στο εσωτερικό καταγράφεται Ελλάδα της υπερεργασίας, των 300€ δηλωθέντος εισοδήματος, των λουκέτων στα ΕΛΤΑ και των «γαλάζιων γραμμάτων». Αυτό το χάσμα μπορεί να γίνει πολιτικά εκρηκτικό αν η εξωστρέφεια της ενεργειακής διπλωματίας δεν συνοδευτεί από ένα πειστικό κοινωνικό συμβόλαιο.
3. Προετοιμασία αναδιάταξης κομματικού χάρτη
   Οι εμφανίσεις Σαμαρά, η κινητικότητα Τσίπρα, οι αναλύσεις για τις πραγματικές μετρήσεις της ΝΔ και η επιμονή μέρους του Τύπου σε σκάνδαλα τύπου ΕΛΤΑ/Greek mafia/εξεταστικές δείχνουν ότι σύστημα και αντίπαλοι κάνουν πρόβες για μια νέα φάση: πιθανές εκλογές 2026 με νέα σχήματα, πιο έντονη πόλωση και προσπάθεια οικειοποίησης της αντισυστημικής δυσαρέσκειας.